Bu yazıyı okumayı bitirdiğinizde; “proxy nedir?” ve “proxy nasıl çalışır?” sorularına cevap bulacak, “proxy ayarları” yapmayı öğrenecek, “proxy ile vpn arasındaki fark” ile ilgili bilgi sahibi olacaksınız.

Proxy Nedir? Neden Proxy Kullanılır?

Takvimler 2008 yılına işaret ederken, ülkemizde adı duyulan ve bir anda popülerleşen proxy; “aracı sunucu” ya da “vekil sunucu” olarak dilimize çevrilebilir.

Proxy teknolojisi; çevrimiçi gizliliği sağlama ve daha hızlı internet deneyimi yaşama gibi amaçlarla geliştirilmiş olsa da, günümüzde yasaklı sitelere erişebilmek amacı ile kullanılmaktadır. Ülkemizde kullanılmaya başlaması da, 2008 yılında Youtube’a erişim engeli konulması ile aynı döneme denk gelmektedir.

Proxy kullanarak internete bağlanmanız halinde, ziyaret ettiğiniz siteler sizin IP adresiniz yerine, bağlandığınız proxy sunucusunun IP adresini görüntüler. Dolayısı ile IP adresiniz baz alınarak edinilebilecek tüm bilgileri de gizlemenize olanak tanır. IP adresi hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmak için aşağıdaki içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.

Bazen de internet servis sağlayıcı firmanızın internet bağlantı hızının yeterli olmaması durumunda, daha hızlı internet bağlantısı kullanmak için; proxy sunucularına başvurulur.

Proxy Nasıl Çalışır?

Proxy çalışma mantığı oldukça basittir. Bilgisayarınıza tanımlanan IP adresi üzerinden çıkış yaparak proxy sunucusuna bağlanırsınız. Ziyaret etmek istediğiniz siteleri de, bu proxy sunucularının üzerinden ziyaret edersiniz.

Proxy Türleri Nelerdir?

Proxy sunucuları çevrimiçi gizliliğinizi sağlama türlerine göre üçe ayrılır:

  1. Saydam (Transparent) Proxy Sunucuları: En çok tercih edilen ve ücretsiz olan proxy sunucular bu sınıftadır. En büyük handikabı ise IP gizleme işini tam anlamı ile gerçekleştirmemeleridir. İstenilmesi halinde, vekil sunucuya bağlandığınız IP adresi elde edilebilir. Ayrıca veri trafiği için herhangi bir şifreleme yoktur.
  2. Anonim Proxy Sunucuları: IP adresinizi gizlemek amacı ile kullanılırlar. Bu konuda da yüksek oranda başarılıdırlar. Ayrıca hız bakımından da kullanıcıyı tatmin ederler. Fakat veri trafiğini şifreleme konusunda aynı başarıyı göstermiyor olmaları dezavantajlarından biridir. Ücretli, ücretsiz ve trafik kotalı seçenekleri bulunmaktadır.
  3. Elit Proxy Sunucuları: Hem web trafiğinizi tamamen şifreleme, hem de IP adresinizi tamamen gizleme konusunda oldukça başarılı bir proxy sunucusu türüdür. Sınıfının en hızlı bağlantısını sağlar. Deneme süreleri hariç ücretsiz kullanmak mümkün değildir.

Bağlantı türüne göre de iki farklı proxy sunucusu bulunmaktadır:

  1. HTTP (Web) Proxy Sunucuları: Genelde daha hızlı internet erişimi ve IP adresi gizleme amacı ile kullanılmaktadır. Sadece web sitelerini ziyaret etmek için kullanılır. HTTP protokolü dışında kalan (örneğin FTP protokolü gibi) hiçbir protokole bağlanmayı desteklemez. Yasaklı sitelere bağlanmak için en çok tercih edilen proxy sunucusu türüdür. Transparent, anonim ya da elit versiyonları kullanılabilir.
  2. SOCKS Proxy Sunucuları: FTP, SMTP gibi protokolleri destekler. HTTP proxy sunucularına göre daha yavaş çalışmaktadır. Bu sebeple çevrimiçi gerçek zamanlı oyun oynamak için uygun değildir. SMTP desteği olmasına rağmen, e-posta trafiğinde kullanmak için tavsiye edilmez.

Proxy Kullanmak Yasal mı?

Kafaları kurcalayan en önemli soru ise “proxy kullanmak yasalara aykırı mı?” sorusudur. Bu suale yanıt vermek için, gerçek hayattan bir örnekleme yapmak gerekir.

Ekmek bıçağını imal etmek, satmak, satın almak, ekmek kesmek için kullanmak yasaldır. Hiç kimse size, ekmek kesmek için kullandığınız sürece; ekmek bıçağı kullanıyorsunuz diye yasal bir yaptırımda bulunmaz. Ama ekmek kesmek için imal edilen bu materyali, bir canlıya zarar vermek için kullanırsanız suç işlemiş olursunuz.

Proxy server kullanımında da durum yukarıdaki örnekte anlatıldığı gibidir. Salt çevrimiçi gizliliğinizi sağlamak, internet hızınızı arttırmak için proxy server kullanımınızda kanuni bir engel yoktur. Fakat ülkemizdeki kanun otoriteleri tarafından erişime engellenmiş bir siteye herhangi bir teknoloji ile ziyaret gerçekleştirmek suçtur.

Google Chorme Proxy Ayarları

Google Chorme tarayıcınızda aşağıdaki adımları izleyerek proxy ayarları yapmanız mümkündür:

  1. Google Chorme tarayıcınızın sağ üst kısmında bulunan üst üste üç noktayı tıklayın.
  2. Açılan pencerede “Ayarlar” kısmına tıklayın.
  3. Sol taraftaki “Sistem” butonuna tıklayın.
  4. Açılan menüde “Bilgisayarınızın proxy ayarlarını açın” seçeneğine tıklayın.
  5. “İnternet Özellikleri” uygulamasında sağ alt kısımda bulunan “Yerel Ağ Ayarları” butonuna basın.
  6. “Ara Sunucu” bölümünde bulunan “Yerel ağınız için bir proxy sunucusu kullanın” yazısının yanındaki kutuyu işaretleyin.
  7. “Adres” kısmına proxy adresinizi yazarak “tamam” deyin.

Not: Son adımı uygulamadan evvel “Gelişmiş” seçeneğine tıklarsanız, SOCKS proxy adresi ataması yapabilirsiniz.

Yandex Browser Proxy Ayarları

Yandex Borwser’da proxy ayarları yapmak için aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:

  1. Yandex Browser’ın sağ üst köşesinde bulunan üst üste üç çizgiye tıklayın.
  2. Açılan pencerede “Ayarlar” menüsüne tıklayın.
  3. Açılan sayfadaki sol taraftaki menüden “Sistem” seçeneğini seçin.
  4. “Proxy sunucu ayarları” butonuna basın.
  5. Açılan uygulamada, “Google Chorme Proxy Ayarları” başlığındaki “4.” adımından sonraki adımları uygulayın.

Opera Proxy Ayarları

Opera tarayıcı son sürümünde sınırsız ve ücretsiz VPN desteği vererek, proxy kullanımına ihtiyaç bırakmamaktadır. BU bağlantıya tıklayarak, limitsiz ve bedava VPN destekli Opera’yı resmi web sitesinden indirebilirsiniz. Tarayıcıyı kurduktan sonra, aşağıdaki adımları takip ederek VPN’i kurabilirsiniz.

  1. Opera tarayıcının ekranında, sağ üst köşede bulunan alt alta üç çizgiye tıklayın.
  2. Açılan sekmede “Gizlilik ve Güvenlik” menüsüne ulaşmak için ekranı kaydırın.
  3. “VPN” yazısının karşısında bulunan “Ayarlarda Etkinleştir” butonuna tıklayın.
  4. Açılan sayfada “VPN’i Etkinleştir” seçeneğini işaretleyin.

Eğer Opera tarayıcınızda VPN yerine yine de proxy sunucu kullanmak istiyorsanız, aşağıdaki adımları izleyin:

  1. Opera tarayıcının ekranında, sağ üst köşede bulunan alt alta üç çizgiye tıklayın.
  2. Açılan sekmede en alt kısma gelin ve “Tarayıcı ayarlarına git” butonuna tıklayın.
  3. Açılan sayfada, “Gelişmiş” sekmesi altında bulunan “Gizlilik ve güvenlik” seçeneğine tıklayın.
  4. Açılan sayfada alttan üçüncü sırada bulunan “Sistem” menüsündeki “Bilgisayarınızın proxy ayarlarını açın” seçeneğine tıklayın.
  5. Açılan uygulamada, “Google Chorme Proxy Ayarları” başlığındaki “4.” adımından sonraki adımları uygulayın.

İnternet Explorer Proxy Ayarları

Eğer web gezintileriniz için Internet Explorer kullanıyorsanız, aşağıdaki adımları takip ederek proxy ayarlarınızı yapılandırabilirsiniz:

  1. Internet Explorer’ın sağ üst köşesindeki çark işaretine tıklayın.
  2. Açılan menüde “İnternet Seçenekleri” butonuna tıklayın.
  3. Açılan uygulamada “Bağlantılar” sekmesine gelin.
  4. Açılan uygulamada, “Google Chorme Proxy Ayarları” başlığındaki “4.” adımından sonraki adımları uygulayın.

Vivaldi Proxy Ayarları

En az Google Chorme kadar işlevsel bir tarayıcı olan Vivaldi tarayıcıyı henüz deneyimlemedi iseniz BURAYA tıklayarak resmi sitesinden indirebilirsiniz. Vivaldi’de proxy ayarları yapmak için aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:

  1. Tarayıcının sol üst köşesinde bulunan “V” logosuna tıklayın.
  2. “Araçlar” sekmesinden “Ayarlar” butonuna tıklayın.
  3. Açılan pencerede sol tarafta ve alttan ikinci sırada bulunan “Ağ” seçeneğine tıklayın.
  4. “Proxy’ler” bölümündeki “Proxy Ayarları” butonuna tıklayın.
  5. Açılan uygulamada, “Google Chorme Proxy Ayarları” başlığındaki “4.” adımından sonraki adımları uygulayın.

Firefox Proxy Ayarları

Mozilla Firefox son sürümünde, kendinden proxy sunuculu tarayıcı özelliğini sunuyor. Aşağıdaki adımları takip ederek, tarayıcının kendi sağladığı proxy sunucularını kullanabilir ya da manuel olarak proxy sunucu adresi girebilirsiniz:

  1. Tarayıcı ekranında sağ üst köşede bulunan alt alta üç çizgiye tıklayın.
  2. Açılan sekmede “Seçenekler” butonuna tıklayın.
  3. Açılan sayfanın en alt kısmında “Ağ Ayarları” bölümünün altında bulunan “Ayarlar” butonuna tıklayın.
  4. Tarayıcının kendisine ait proxy sunucularını kullanmak istiyorsanız, “Sistem vekil sunucu ayarlarını kullan” seçeneğini işaretleyerek “Tamam” butonuna basın. Eğer proxy adreslerini el ile girmek istiyorsanız, “Vekil sunucuyu elle ayarla” seçeneğini seçerek ilgili alanları doldurduktan sonra “Tamam” butonuna basın.

Proxy vs. VPN

Günümüzde, “Sanal Özel Ağ” olarak dilimize çevrilebilecek olan VPN teknolojisinin gelişmesi ile proxy kullanımı minimum seviyeye inmiştir.  Ücretli ve ücretsiz birçok seçeneği olan VPN, hız ve veri güvenliği bakımından; proxy sunuculara oranla daha işlevseldir.

VPN ile ilgili ayrıntılı bilgi içeren ve ücretsiz VPN programlarını anlatan yazımızı incelemek için aşağıya tıklayabilirsiniz.

Yazımızı okumayı bitirdiğinize göre, proxy teknolojisi hakkında kapsamlı bilgi sahibi olduğunuzu söyleyebiliriz. Web teknolojileri ile ilgili yeni şeyler öğrenmek için blogumuzu takip etmeye devam edin.